Giáo dục

Phản ứng tráng gương là gì? Các chất tham gia phản ứng tráng gương

Phản ứng tráng gương là gì? Các chất tham gia phản ứng tráng gương

Phản ứng tráng gương là gì? Cách viết phản ứng tráng gương được CITD sưu tầm chia sẻ tới các bạn học sinh. Với tài liệu này hi vọng sẽ giúp ích cho các bạn học sinh tham khảo để giải các bài tập Hoá học một cách dễ dàng hơn. Mời các bạn tham khảo

    I. Phản ứng tráng gương là gì?

    Phản ứng tráng gương là một phản ứng hóa học đặc trưng của các chất như anđehit, glucozơ, este, axit fomic… với hợp chất của kim loại bạc (Ag). Hợp chất của kim loại bạc là AgNO3 và Ag2O trong môi trường NH3 viết gọn là AgNO3/NH3. Phản ứng tạo thành kim loại bạc. Chính vì thế, phản ứng này có tên gọi khác là phản ứng tráng bạc..

    Phản ứng tráng gương là phản ứng được dùng để nhận biết các chất như este, andehit,… Trong đó, thuốc thử dùng cho phản ứng là dung dịch AgNO3 trong môi trường NH3. Nó được viết gọn là AgNO3/NH3. Hiện nay loại phản ứng này được sử dụng nhiều trong trong công nghiệp sản xuất ruột phích, gương,..

    Bạn đang xem: Phản ứng tráng gương là gì? Các chất tham gia phản ứng tráng gương

    II. Phương trình tổng quát các chất tham gia phản ứng tráng gương

    1. Phản ứng tráng gương của Anđehit

    a. Phương trình phản ứng tổng quát

    R-(CHO)x + 2xAgNO3 + 3xNH3 + xH2O → R-(COONH4)x + xNH4NO3 + 2xAg

    → Phản ứng chứng minh anđehit có tính khử và được dùng để nhận biết anđehit.

    Riêng HCHO có phản ứng:

    HCHO + 4AgNO3 + 6NH3 + 2H2O → (NH4)2CO3 + 4NH4NO3 + 4Ag

    Phản ứng của HCHO tạo ra các muối vô cơ chứ không phải muối của axit hữu cơ như các anđehit khác.

    b. Phương pháp giải bài tập phản ứng tráng gương anđehit

    Phản ứng:

    R(CHO)a + aAg2O → R(COOH)a + 2aAg

    • Dựa vào tỷ lệ số mol andehit và Ag

    + Nếu frac{n_{Ag}}{n_A}=2 => Andehit A là andehit đơn chức.

    + Nếu frac{n_{Ag}}{n_A}=4 => Andehit A là HCHO hoặc andehit hai chức R(CHO)2

    + Hỗn hợp 2 andehit đơn chức cho phản ứng tráng gương

    frac{n_{Ag}}{n_A}>2 => có một chất là HCHO.

    + Hỗn hợp 2 andehit mạch thẳng (khác HCHO) cho phản ứng tráng gương với:

    2<frac{n_{Ag}}{n_A}<4=> có một andehit đơn chức và một andehit đa chức.

    Dựa và phản ứng tráng gương:

    + 1mol anđehit đơn chức (R-CHO) cho 2mol Ag

    + Trường hợp đặc biệt: H-CH = O phản ứng Ag2O tạo 4mol Ag và %O = 53,33%

    c. Chú ý khi giải bài tập về phản ứng tráng gương của anđehit

    • Phản ứng tổng quát ở trên áp dụng với anđehit không có nối ba nằm đầu mạch. Nếu có nối ba nằm ở đầu mạch thì H của C nối ba cũng bị thay thế bằng Ag.
    • Các đặc điểm của phản ứng tráng bạc của anđehit:

    + Nếu n_{Ag}=2_{nanđehit} thì anđehit thuộc loại đơn chức và không phải HCHO.

    + Nếu n_{Ag}=4_{nanđehit} thì anđehit đó thuộc loại 2 chức hoặc HCHO.

    + Nếu n_{Ag}>2_{nhỗnhợp} các anđehit đơn chức thì hỗn hợp đó có HCHO.

    + Số nhóm CHO=frac{n_{Ag}}{2nanđehit} (nếu trong hỗn hợp không có HCHO).

    • Tất cả những chất trong cấu tạo có chứa nhóm chức -CHO đều có thể tham gia vào phản ứng tráng bạc. Do đó trong chương trình hóa học phổ thông, ngoài anđehit các hợp chất sau cũng có khả năng tham gia phản ứng này gồm:

    + HCOOH và muối hoặc este của nó: HCOONa, HCOONH4, (HCOO)nR. Các chất HCHO, HCOOH, HCOONH4 khi phản ứng chỉ tạo ra các chất vô cơ.

    + Các tạp chức có chứa nhóm chức CHO: glucozơ, fructozơ, mantozơ…

    2. Phản ứng tráng gương của Axit fomic và este

    Este có dạng HCOOR, RCOOCH=CHR’, HCOOOCH=CHR có thể phản ứng với dung dịch AgNO3/NH3. đun nóng, sinh ra kết tủa Ag kim loại. Một số hợp chất este cho phản ứng tráng gương như este của axit fomic (HCOOR và muối hoặc este của nó: HCOONa, HCOONH4, (HCOO)nR) ). Một số hợp chất ít gặp như RCOOCH=CHR’, với R’ là gốc hidrocacbon. Một số phương trình hóa học điển hình phản ứng tráng gương của este:

    • Với R là gốc hidrocacbon:

    HCOOR + 2[Ag(NH3)2]OH → NH4OCOOR + 2Ag ↓ + 3NH3 + H2O

    • Với R là H: (axit fomic)

    HCOOH + 2[Ag(NH3)2]OH → (NH4)2CO3 + 2Ag ↓ + 2NH3 + H2O

    • Muối của (NH4)2CO3 là muối của axit yếu, nên không bền dễ phân hủy thành NH3 theo phương trình:

    HCOOH + 2[Ag(NH3)2]OH → CO2 + 2Ag ↓ + 3NH3 + 2H2O

    3. Phản ứng tráng gương của glucozơ fructozơ và saccarozơ

    Phức bạc amoniac oxi hóa glucozơ tạo amoni gluconat tan vào dung dịch và giải phóng Ag kim loại.

    CH2OH[CHOH]4CHO + 2[Ag(NH3)2]OH → CH2OH[CHOH]4COONH4 + 2Ag ↓ + 3NH3 + H2O

    Phản ứng tráng gương của glucozơ fructozơ và saccarozơ

    • Fructozơ là đồng phân của glucozơ, tuy nhiên fructozơ không có nhóm –CH=O nên không xảy ra phản ứng tráng gương ở điềuu kiện nhiệt độ phòng. Nhưng khi đun nóng trong môi trường kiềm, fructozơ chuyển thành glucozơ theo cân bằng: Fructozơ (OH–) ⇔ Glucozơ. Cho nên có phản ứng tráng gương của fructozơ.
    • Đối với saccarozơ, saccarozơ là dung dịch không có tính khử. Tuy nhiên, khi đun nóng trong môi trường axit, nó bị thủy phân tạo thành dung dịch có tính khử gồm glucozơ và fructozơ. Sau đó, glucozơ sẽ tham gia phản ứng tráng gương. Phương trình phân hủy như sau:

    C12H22O11 (saccarozơ) + H2O → C6H12O6 (glucozơ) + C6H12O6 (fructozơ)

    4. Phản ứng của Ank-1-in

    Nguyên tử H trong ankin–1–in này chứa liên kết ba ( ≡ ) linh động. Vì thế Ankin–1–in cũng có thể tham gia phản ứng tráng gương. Đây là phản ứng thế nguyên tử H bằng ion kim loại Ag+ tạo ra kết tủa màu vàng nhạt, sau chuyển sang màu xám. Đây cũng là phản ứng để nhận biết các ankin có liên kết ba ở đầu mạch.

    R-C≡CH + AgNO3 + NH3 → R-C≡CAg + NH4NO3

    R–C≡C–H + [Ag(NH3)2]OH → R–C≡C–Ag ↓ (màu vàng nhạt) + 2NH3 + H2O

    Ví dụ:

    Axetilen (C2H2) phản ứng với dung dịch AgNO3 trong môi trường NH3:

    AgNO3 + 3NH3 + H2O → [Ag(NH3)2]OH + NH4NO3

    H–C≡C–H + 2[Ag(NH3)2]OH → Ag–C≡C–Ag ↓ (màu vàng nhạt) + 4NH3 + 2H2O

    Các chất thường gặp là: C2H2: etin (hay còn gọi là axetilen), CH3-C≡C propin(metylaxetilen), CH2=CH-C≡CH but-1-in-3-en (vinyl axetilen)

    III. Bài tập vận dụng phản ứng tráng gương

    Đáp án hướng dẫn giải

    Gọi công thức của andehit no đơn chức là: RCHO

    Phương trình phản ứng:

    R-CHO + 2AgNO3 + 3NH3 + H2O → R-COONH4 + 2NH4NO3 + 2Ag

    Gọi số mol của A là x => nAg = 2x

    Phương trình phản ứng:

    Ag + 2HNO3 → AgNO3 + NO2 + H2O

    mdd tăng = mAg – mNO2 = 2x.108 – 2x.6 = 124x = 24,8 gam => x = 0,2 mol

    =>Mandehit=frac{11,6}{0,2}=58=>R=29

    Vậy công thức phân tử của andehit là: C2H5CHO

    Đáp án hướng dẫn giải

    a) Phương trình phản ứng hóa học

    CH3CHO + 2AgNO3 + 4NH3 + H2O → CH3COONH4 + 2NH4NO3 + 2Ag

    C2H5CHO + 2AgNO3 + 4NH3 + H2O → C2H5COONH4 + 2NH4NO3 + 2Ag

    b) Gọi x, y lần lượt là số mol anđehit axetic, anđehit propioic.

    Ta có hệ phương trình:

    44x + 58y = 10,2 (*)

    2x + 2y = 0,4 (**)

    Giải hệ (*) (**) ta được: x = y = 0,1

    % khối lượng CH3CHO = 43,14%

    % khối lượng  C2H5CHO = 56,86%

    Đáp án hướng dẫn giải

    nAg = 43,2/108 = 0,4 mol => nAg : nhỗn hợp = 2:1 vậy hỗn hợp anđehit là no, đơn chức, mạch hở ( trong hỗn hợp không có HCHO ).

    Gọi công thức trung bình là: CnH2+1CHO

    Sơ đồ phản ứng cháy:

    CnH2+1CHO → n+1 CO2

    0,2 mol 0,7 mol

    n + 1 = 3,5 => n = 2,5

    Trường hợp: n1 = 0 HCHO loại

    Trường hợp: n1 = 1 CH3CHO vì = 2,5 => (n1+n2 ) / 2 = 2,5

    Vậy: n2 = 4; => C4H9CHO

    Trường hợp: n1 = 2 = 2,5 => (n1+n2 ) / 2 = 2,5

    Vậy: n2 = 3

    Vậy công thức phân tử cần tìm là: C2H5CHO, C3H7CHO

    Đáp án hướng dẫn giải

    nC3H4 = nC3H3Ag = 17,64/147 = 0,12 mol

    nC2H4 + 2nC3H4 = nH2 ⇒ nC2H4 = 0,1 mol ⇒ a = nC2H4 + nC3H4 = 0,22 mol

    Đáp án hướng dẫn giải

    Gọi số mol của metan, etilen, axetilen lần lượt là x, y, z ta có: 16x + 28y + 26z = 7 (1)

    Phương trình phản ứng:

    C2H4 + Br2 → C2H4Br2

    y………y

    C2H2 + 2Br2 → C2H2Br4

    z………2z

    số mol brom phản ứng: nBr2 = 48/160 = 0,3 mol = y + 2z (2)

    C2H2 + 2AgNO3 + 2NH3 → C2H2Ag2↓ + 2NH4NO3.

    z……………………………….z

    Số mol kết tủa: n↓ = 24/240 = 0,1 mol = z (3)

    Từ (1), (2), (3) ta có: x = y = z = 0,1 mol

    Khối lượng mỗi chất trong X là:

    mmetan = 0,1.16 = 1,6 gam; metilen = 0,1.28 = 2,8 gam; maxetilen = 0,1.26 = 2,6 gam

    IV. Bài tập trắc nghiệm phản ứng tráng gương

    Câu 1: Cho 0,1 mol anđehit X tác dụng với dung dịch dư AgNO3/NH3 thu được 0,4 mol Ag. Mặt khác cho 0,1 mol X tác dụng hoàn toàn với H2 thì cần 22,4 lít H2 (đktc). Công thức cấu tạo phù hợp với X là:

    A. HCHO

    B. CH3CHO

    C. (CHO)2

    D. cả A và C đều đúng

    Câu 2: Cho 5,8 gam anđehit A tác dụng hết với một lượng dư AgNO3/NH3 thu được 43,2 gam Ag. Tìm công thức phân tử của A

    A. CH3CHO .

    B. CH2=CHCHO

    C. OHCHO

    D. HCHO

    Câu 3: Cho 0,15 mol một anđehit Y tác dụng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 thu được 18,6 gam muối amoni của axít hữu cơ. Công thức cấu tạo của anđehit trên là:

    A. C2H4(CHO)

    B. (CHO)2

    C. C2H2(CHO)2

    D. HCHO

    Câu 4: Khi cho 0,l mol X tác dụng với dung dịch AgNO3 dư/NH3 ta thu được Ag kim loai. Hoà tan hoàn toàn lượng Ag thu được vào dung dịch HNO3 đặc nóng dư thu được 8,96 lít NO2 (đktc). X là:

    A. X là anđêhit hai chức

    B. X là anđêhitformic

    C. X là hợp chất chứa chức – CHO

    D. Cả A, B đều đúng.

    Câu 5: Cho 6,6 gam một anđehit X đơn chức, mạch hở phản ứng với lượng dư AgNO3/NH3, đun nóng. Lượng Ag sinh ra cho phản ứng hết với axit HNO3 loãng, thoát ra 2,24 lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất, đktc). Công thức cấu tạo thu gọn của X là

    A. CH3CHO

    B. HCHO

    C. CH3CH2CHO

    D. CH2=CHCHO

    Câu 6. Hòa tan 6,12 gam hỗn hợp glucozo và saccarozo vào nước thu được 100ml dung dịch X. Cho X tác dụng với AgNO3/NH3 dư thu được 3,24 gam Ag. Khối lượng saccarozo trong hỗn hợp ban đầu là:

    A. 2,7 gam

    B. 3,42 gam

    C. 32,4 gam

    D. 2,16 gam

    Câu 7. Đun nóng dung dich chứa 27 gam glucozo với dung dịch AgNO3/NH3 (dư) thì khối lượng Ag tối đa thu được:

    A. 32,4 g.

    B. 21,6 g.

    C. 16,2 g.

    D. 10,8 g.

    Câu 8. Khối lượng kết tủa đồng (I) oxit tạo thành khi đun nóng dung dịch hỗn hợp chứa 18 gam glucozơ và lượng dư đồng (II) hiđroxit trong môi trường kiềm là bao nhiêu gam?

    A. 1,44 g

    B. 3,60 g

    C. 7,20 g

    D. 14,4 g

    Câu 9. Đun nóng dung dịch chứa 54g glucozơ với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 thì lượng Ag tối đa thu đựơc là m gam. Hiệu suất phản ứng đạt 75%. Giá trị m là.

    A. 32,4

    B. 48,6

    C. 64,8

    D. 24,3g.

    Câu 10. Đun nóng dung dịch chứa 4,5 gam glucozơ với dung dịch AgNO3 đủ pứ trong dung dịch NH3 thấy Ag tách ra. Tính lượng Ag thu được.

    A. 5,4 g

    B. 10,3 g

    C. 14,3 g

    D. 26,1 g

    Đáp án hướng dẫn giải 

    1.C 2.C 3.B 4.D 5.A
    6B 7A 8D 9B 10A

    Hướng dẫn làm bài:

    Câu 1:

    n_X:n_{Ag}=1:4n_X:n_{H_2}=1:1

    => CTCT đúng là: (CHO)_2

    Câu 2:

    n_{Ag}=frac{43,2}{108}=0,4mol=>n_A=0,1mol

    =>M_A=58=>A là: OHCCHO.

    Câu 3:

    n_{muối}=n_{andehit}=0,15mol;M_{muối}=frac{18,6}{0,15}=124

    =>R+(44+18).2=124=>R=0

    Câu 4:

    n_{Ag}=n_{NO_2}=0,4mol;n_X:n_{Ag}=1:4

    Câu 5:

    n_{Ag}=3n_{NO_2}=0,3mol=>n_X=0,15mol

    =>M_X=frac{6,6}{0,15}=44=>R=15

    Vậy CTCT thu gọn của X là: CH3CHO

    Câu 6.

    Khi phản ứng với AgNO3/NH3:

    CH2OH[CHOH]4CHO + 2[Ag(NH3)2]OH → CH2OH[CHOH]4COONH4 + 2Ag ↓ + 3NH3 + H2O

    nGlucozo = 1/2nAg

    => nGlucozo = 0,015 mol

    => mSaccarozo = mhh – mGlucozo = 3,42 gam

    Câu 7. 

    Khi phản ứng với AgNO3/NH3:

    CH2OH[CHOH]4CHO + 2[Ag(NH3)2]OH → CH2OH[CHOH]4COONH4 + 2Ag ↓ + 3NH3 + H2O

    nGlucozo = 27/180 = 0,15 mol

    => nAg = 2nGlucozo = 0,3 mol

    => mAg = 0,3.108 = 32,4 gam

    Câu 9.

    Số mol glucozo = 0,3 mol → số mol Ag thu được với H = 75% = 0,45 mol → m = 48,6 gam.

    V. Bài tập tự luyện

    Câu 1. Thủy phân hoàn toàn 7,02 gam hỗn hợp X gồm glucozơ và saccarozơ trong môi trường axit, thu được dung dịch Y. Trung hòa axit trong dung dịch Y sau đó cho thêm dung dịch AgNO3 trong NH3 dư, đun nóng, thu được 8,64 gam Ag. Thành phần % về khối lượng của glucozơ trong hỗn hợp X là

    A. 24,35%.

    B. 51,30%.

    C. 48,70%.

    D. 12,17%.

    Câu 2. Cho m gam glucozo phản ứng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3 (đun nóng), thu được 10,8 gam Ag. Giá trị của m là

    A. 36,0.

    B. 16,2.

    C. 9,0.

    D. 18,0.

    Câu 3. Cho m gam glucozơ tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 thu được 34,2 gam Ag. Nếu lên men hoàn toàn m gam glucozơ rồi cho khí CO2 thu được hấp thụ vào nước vôi trong dư thì lượng kết tủa thu được là:

    A. 80 gam

    B. 60 gam.

    C. 40 gam.

    D. 20 gam.

    Câu 4. Cho m gam glucozo phản ứng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3 (đun nóng), thu được 43,2 gam Ag. Giá trị của m là

    A. 36,0.

    B. 16,2.

    C. 9,0.

    D. 18,0.

    Câu 5. Đun nóng m gam glucozơ với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3, thu được 15,12 gam Ag. Giá trị của m là

    A. 12,74.

    B. 12,60.

    C. 6,30.

    D. 25,20.

    ………………………………

    Trên đây CITD đã gửi tới bạn đọc Phản ứng tráng gương là gì? Các chất tham gia phản ứng tráng gương. Nội dung  tài liệu bám sát lý thuyết hóa 12 chương 2, kèm theo các ví dụ minh họa giúp bạn đọc dễ dàng theo dõi. Các bạn có thể các em cùng tham khảo thêm một số tài liệu liên quan hữu ích trong quá trình học tập như: Giải bài tập Hóa 12, Giải bài tập Toán lớp 12, Giải bài tập Vật Lí 12 ,….

    Đăng bởi: CITD

    Trả lời

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

    Back to top button